Theo Bộ luật Lao động 2019 của Việt Nam, câu trả lời ngắn gọn là: ĐÚNG, phạt tiền hay trừ lương người lao động vì đi trễ là VI PHẠM PHÁP LUẬT.

Nhiều công ty vẫn áp dụng quy định "đi trễ 15 phút trừ 50k/100k", nhưng dưới góc độ pháp lý, hình thức này hoàn toàn sai.

1. Tại sao trừ tiền lại sai quy định?

Căn cứ Điều 127 Bộ luật Lao động 2019, các hành vi bị Nghiêm cấm khi xử lý kỷ luật lao động bao gồm:

• Dùng hình thức phạt tiền, cắt lương thay xử lý kỷ luật lao động.
• Xúc phạm danh dự, nhân phẩm, thân thể của người lao động.

Lương là khoản tiền đền bù cho sức lao động đã bỏ ra. Việc công ty tự ý "phạt tiền" hoặc "cắt lương" bị coi là hành vi chiếm dụng tiền lương và vi phạm pháp luật lao động.

2. Như thế nào mới là ĐÚNG quy định?

Doanh nghiệp có quyền quản lý thời gian làm việc, nhưng phải xử lý việc đi trễ theo đúng 2 cách hợp pháp sau:

Cách 1: Không trả lương cho thời gian KHÔNG làm việc (Tính công thực tế)

• Nguyên tắc: Làm bao nhiêu hưởng bấy nhiêu.
• Thực hiện: Nếu bạn đi trễ 30 phút, công ty có quyền không tính lương của 30 phút đó (vì khoảng thời gian này bạn chưa cung cấp sức lao động).
• Phân biệt: Việc này khác hoàn toàn với việc "đi trễ 30 phút nhưng bị phạt 100.000đ" (trong khi lương 30 phút của bạn chỉ có 20.000đ chẳng hạn).

Cách 2: Xử lý kỷ luật lao động theo Nội quy công ty

Nếu việc đi trễ diễn ra thường xuyên, công ty có thể áp dụng các hình thức kỷ luật được pháp luật cho phép (Căn cứ Điều 124 BLLĐ 2019), miễn là các quy định này đã được ghi rõ trong Nội quy lao động (đã đăng ký với Sở/Phòng Lao động - Thương binh & Xã hội):

1. Khiển trách: Áp dụng cho vi phạm lần đầu hoặc nhẹ (ví dụ: Đi trễ vài lần trong tháng).
2. Kéo dài thời hạn nâng lương (không quá 06 tháng) hoặc Cách chức: Áp dụng nếu tái phạm trong thời gian chưa xóa kỷ luật khiển trách.
3. Sa thải: Áp dụng nếu người lao động tự ý bỏ việc tổng cộng 05 ngày cộng dồn trong 30 ngày hoặc 20 ngày cộng dồn trong 365 ngày mà không có lý do chính đáng.

Lưu ý: Để xử lý kỷ luật (kể cả khiển trách), công ty vẫn phải thực hiện đúng trình tự, thủ tục họp xử lý kỷ luật theo quy định, chứ không được tự ý gửi email thông báo phạt.

3. Doanh nghiệp phạt tiền bị xử lý ra sao?